Wydawca treści
REZERWATY PRZYRODY
Rezerwat Grapa Fot. K. Morkisz
Rezerwat Madohora Fot. K. Morkisz
Na gruntach Nadleśnictwa Jeleśnia znajduje się 7 rezerwatów przyrody: − Pilsko; − Romanka; − Pod Rysianką; − Madohora; − Szeroka w Beskidzie Małym; − Gawroniec; − Grapa. Rezerwaty przyrody na gruntach Nadleśnictwa Jeleśnia zajmują łącznie powierzchnię 241,54 ha i stanowią 2,06% jego ogólnej powierzchni. Rezerwaty położone są na terenie Leśnictw: Korbielów, Romanka Górna, Sopotnia Potok, Sopotnia Górna, Ślemień, Kocierz Rychwałdzki, Kocierz Moszczanicki i Kiełbasów. Żaden rezerwat w Nadleśnictwie Jeleśnia nie posiada wyznaczonej otuliny. Aktualnie na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo Jeleśnia projektuje się powiększenie rezerwatu „Romanka” o dwa wydzielenia leśne: 235d, 237b (pow.17,61 ha - PUL). Ponadto zgodnie z zaleceniami organizacji ekologicznych oraz na podstawie informacji zawartych w Shadow List Klub Przyrodników, proponowane jest utworzenie następujących rezerwatów przyrody: „Gajka”, „Janikowa Grapa”, „Sikórz”, jak również poszerzenie rezerwatu „Madohora”.
Rezerwat "Pilsko"
Utworzony w 1971 roku, posiada status rezerwatu ścisłego, leśnego. Powierzchnia stanowi 105,21 ha (na mocy rozporządzenia Nr 2/05 Wojewody Śląskiego z dnia 05.01.2005r. rezerwat Pięć Kopców uległ likwidacji i został włączony do rezerwatu Pilsko). Rezerwat swym zasięgiem obejmuje szczytowe i podszczytowe partie Pilska (1557 m n.p.m.), położone po północnej stronie. Podstawowym celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu górnoreglowego boru świerkowego, zarośli kosodrzewiny, licznych płatów zbiorowisk murawowo-krzewinkowych, z rzadkimi gatunkami flory i fauny. Do osobliwości rezerwatu należą: zarośla kosodrzewiny (Pinus mugo), tojad mocny (Aconitum firmum), podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant), widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum), widłak wroniec (Huperzia selago), podbiałek alpejski (Homogyne alpina) oraz zachodniokarpacki endemit urdzik karpacki (Soldanella carpatica). W rezerwacie spotyka się ślady bytowania dużych drapieżników: rysia (Lynx lynx), żbika (Felis sylvestris), wilka (Canis lupus) i niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos), można spotkać również kuraki: głuszca (Tetrao urogallus) oraz jarząbka (Tetrases bonasia).
Rezerwat "Pod Rysianką"
Utworzony w 1970 roku, posiada status rezerwatu ścisłego, leśnego. Powierzchnia 27,54 ha obejmuje swoim zasięgiem stoki Rysianki na wysokości 950-1170 m n.p.m., obejmuje źródłową część potoku Sopotnia Wielka. Celem ochrony jest zachowanie dolnoreglowego lasu jodłowo-świerkowo-bukowego, będącego fragmentem pierwotnej Puszczy Karpackiej regla dolnego w Beskidzie Żywieckim. Występuje tutaj wiele gatunków rzadkich takich jak: paprotnica górska (Cystopteris montana), wierzbownica mokrzywcowa (Epilobium alsinifolium), tocja alpejska (Tozzia alpina), złocień okrąglolistny (Leucanthemum waldsteini). Stałymi mieszkańcami rezerwatu są: jeleń europejski (Cervus elaphus), sarna (Capreolus capreolus), dzik (Sus scrofa), Lis (Vulpes vulpes) oraz borsuk (Meles meles). Sporadycznie można spotkać wilka (Canis lupus), rysia (Lynx lynx) i niedźwiedzia (Ursus arctos). Z rzadkich gatunków ptaków stweirdzono głuszca (Tetrao urogallus), kruka (Corvus corax), gila (Pyrrhula pyrrhula) i pliszkę górską (Motacilla cinerea).
Rezerwat "Romanka"
Utworzony w 1963 roku, posiada status rezerwatu leśnego. Obejmuje swoim zasięgiem grzbiet i górne części stoków wierzchowinowej części masywu Romanka o powierzchni 64,45 ha, wysokość (1366 m n.p.m.) teren rezerwatu jest objęty ochroną czynną. Celem ochrony jest zachowanie pierwotnego fragmentu dawnej Puszczy Karpackiej w postaci boru świerkowego regla górnego. W szczytowych partiach rezerwatu wyodrębniono zbiorowisko: górnoreglowy bór świerkowy z trzcinnikiem owłosionym (Calamagrostis villosa). Gatunki występujące na terenie rezerwatu: podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant), widłak wroniec (Huperzia selago), widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum), omieg górski (Doronicum austriacum), ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum), wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum) oraz wprowadzona sztucznie kosodrzewina (Pinus mugo), paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare), goryczka trojeściowa (Gentiana asclepiadea) i pierwiosnka wyniosła (Primula elatior). Reprezentantami fauny rezerwatu są między innymi: jeleń europejski (Cervus elaphus), dzik (Sus scrofa), wilk (Canis lupus), ryś (Lynx lynx). Rezerwat jest również miejscem występowania głuszca (Tetrao urogallus) oraz 6 gatunków dzięciołów, w tym wpisanego do Czerwonej Księgi Zwierząt Zagrożonych dzięcioła trójpalczastego (Picoides tridactylus).
Rezerwat "Gawroniec"
Utworzony w 1995 roku, posiada status rezerwatu ścisłego, leśnego. Powierzchnia stanowi 23,69 ha i obejmuje swoim zasięgiem tereny położone na zboczach Gawrońca i częściowo Wolentarskiego Gronia. Za cel ochrony uznaje się zachowanie naturalnych fragmentów buczyny karpackiej ze znacznym udziałem jodły i rzadkich roślin zielnych. W obrębie rezerwatu wyodrębniono dwa zespoły leśne: buczynę karpacką w podzespole typowym i podzespole z miesiącznica trwałą (Lunaria rediviva) oraz olszynę górską. Runo cechuję się występowaniem rzadkich gatunków: parzydła leśnego (Aruncus sylvestris), kopytnika pospolitego (Asarum europeaum), rzeżuchy trójlistkowej (Cardamine trifolia), kokoryczy pustej (Corydalis cava). Rezerwat jest miejscem bytowania licznych ssaków: sarny (Capreolus capreolus), jelenia europejskiego (Cervus elaphus), dzika (Sus scrofa), lisa (Vulpes vulpes), kuny leśnej (Martes martes). Sporadycznie pojawia się też ryś (Lynx lynx).
Rezerwat "Madohora"
Utworzony w 1960 roku, posiada status rezerwatu ścisłego, leśnego. Powierzchnia 71,81 ha obejmuje swoim zasięgiem szczyt oraz górne partie Madohory (Łamanej Skały). Położony jest na wysokości 700-929 m n.p.m. Celem ochrony jest zachowanie naturalnych zespołów leśnych występujących na różnorodnych siedliskach oraz wychodni skalnych na szczycie Madohory. Wyodrębniono na tym terenie dziewieć zbiorowisk, w tym pięć leśnych i cztery ziołoroślowe. Do ciekawostek florystycznych rezerwatu należy między innymi rzeżucha trójlistkowa (Cardamine trifolia), ponieważ występuje ona tutaj na północnym krańcu swego zasięgu europejskiego. Częste są tutaj jelenie (Cervus elaphus), sarny (Capreolus capreolus), dziki (Sus scrofa) oraz kuny leśne (Martes martes) i borsuki (Meles meles). Spośród drobnych ssaków na podkreślenie zasługuje fakt występowania ryjówek objętych ochroną: ryjówki aksamitnej (Sorex araneus), malutkiej (Sorex minutus) i górskiej (Sorex alpinus). Z ptaków warto wymienić głuszca (Tetrao urogallus) oraz słonkę (Scolpax rusticola).
Rezerwat "Szeroka"
Utworzony w 1960 roku, jest rezerwatem o charakterze leśnym, objętym ochroną ścisłą. Powierzchnia 49,51ha, obejmująca górne partie doliny jednego z dopływów potoku Kocierzanka, w centralnej części Beskidu Małego, ochrania fragment karpackiego lasu bukowego regla dolego. W rezerwacie wyodrębniono trzy zbiorowiska nieleśne i dwa leśne. Najczęstszymi gatunkami runa są żywiec gruczołowaty (Dentaria glandulosa), marzanka wonna (Galium odoratum), wilczomlecz migdałolistny (Euphorbia amygdaloides) oraz szczawik zajęczy (Oxalis acetosella). Z dużych ssaków obecne w rezewacie są jeleń europejski (Cervus elaphus) oraz sarna (Capreolus capreolus). W latach obfitego owocowania buków bardzo licznie występują dziki (Sus scrofa). Z ptaków na uwagę zasługują drapieżniki: krogulec (Accipiter nisus), myszołów (Buteo buteo) i pustułka (Falco tinnunculus).
Rezerwat „Grapa"
Rezerwat Grapa jest rezerwatem typowo leśnym, położonym w makroregionie Beskidów Zachodnich, mezoregionie Kotliny Żywieckiej, na wysokości 370 – 430 m n.p.m. Powierzchnia rezerwatu 23,23 ha. To jeden z wielu tego typu obiektów poddanych ochronie w rejonie Beskidu Zachodniego. Utworzony został w celu ochrony lasów liściastych. Na obszarze rezerwatu dominuje grąd subkontynentalny Tilio-carpinetum typicum. Zespół ten swoim zasięgiem obejmuje znaczną część powierzchni rezerwatu. Szczególną wartość w regionalnym systemie ochrony przyrody podkreśla występowanie zespołu łęgu jesionowego z jarzmianką większą. Obecnie z zarządzie Nadleśnictwa Jeleśnia pozostaje jedynie część rezerwatu Grapa o powierzchni 6,12 ha. rezerwat jest objety ochrona ścisłą.
"
Najnowsze aktualności
Polecane artykuły
Położenie Nadleśnictwa Jeleśnia
Położenie Nadleśnictwa Jeleśnia
Informacje ogólne
Nadleśnictwo Jeleśnia jest nadleśnictwem jedno obrębowym, podlega Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.
Obszar Nadleśnictwa Jeleśnia graniczy z 5 jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych, należącymi do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach:
➢ od północy - Nadleśnictwo Andrychów;
➢ od wschodu - Nadleśnictwo Sucha;
➢ od południowego-zachodu Nadleśnictwo Ujsoły;
➢ od zachodu - Nadleśnictwo Węgierska Górka;
➢ od północnego-zachodu - Nadleśnictwo Bielsko.
Nadleśnictwo Jeleśnia położone jest na terenie 2 województw: śląskiego (98,88%) i małopolskiego (1,12%). W województwie śląskim grunty nadleśnictwa zlokalizowane są w 2 powiatach: żywieckim i bielskim, na terenie 11 gmin. Na terenie województwa małopolskiego położone są w zasięgu 1 powiatu i 1 gminy.
Zasięg terytorialny Nadleśnictwa wynosi 473,39 km2, obejmując w części lub w całości grunty należące do 12 gmin, wśród których występują:
➢ gminy wiejskie: Wilkowice, Czernichów, Gilowice, Jeleśnia, Koszarawa, Łękawica, Łody-
gowice, Radziechowy-Wieprz, Ślemień, Świnna, Stryszawa.
➢ gminy miejsko-wiejskie: Żywiec
Powierzchnia ogólna gruntów Nadleśnictwa 11 702,54 ha (bez gruntów we współwłasności). Powierzchnia z gruntami we współwłasności (80,04 ha) wynosi 11 782,58 ha.
Podział na leśnictwa
Nadleśnictwo Jeleśnia zgodnie ze stanem na 01.01.2025 roku podzielone zostało na 14 leśnictw wchodzących w skład jednego Obrębu Leśnego Jeleśnia. Średnia powierzchnia leśnictwa wynosi - 835,90 ha. Najmniejszym powierzchniowo jest Leśnictwo Sopotnia Potok – 547,27 ha. Największą powierzchnię ma Leśnictwo Kocierz Rychwałdzki – 1 264,33 ha.
Lasy nadzorowane
Nadleśnictwo Jeleśnia sprawuje nadzór nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa w imieniu Starostwa Powiatowego w Żywcu, w ramach trzech obwodów nadzorczych: Żywiec, Jeleśnia i Gilowice, obejmujących łącznie 11 066 ha. Nadzór nad lasami niepaństwowymi reguluje porozumienie zawarte pomiędzy Starostą Żywieckim a Nadleśniczym Nadleśnictwa Jeleśnia. Lasy niepaństwowe podzielone są na obwody nadzorcze: Żywiec 3 705 ha, Jeleśnia 3847 ha, Gilowice 3 514 ha nad którymi nadzór sprawują leśniczowie w zasięgu swoich leśnictw.
Lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa, położone w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Jeleśnia, a znajdujące się na terenie powiatów suskiego i bielskiego, nadzorowane są przez sąsiednie nadleśnictwa.
W Nadleśnictwie Jeleśnia stwierdzono występowanie 12 typów siedliskowych lasu, w tym 9 górskich i 3 wyżynne. W ujęciu procentowym, największą powierzchnię w nadleśnictwie zajmują: LGśw - 43,97%, LMGśw - 43,77%. Wyraźny jest również udział BMGśw - 7,40%. Małą powierzchnię zajmują: BWG - 2,14%, LGw - 1,56%. Udział pozostałych 7 siedlisk nie przekracza 1% powierzchni leśnej zalesionej i niezalesionej.
Obszar Nadleśnictwa Jeleśnia ma charakter typowo górski. Południowa część zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa obejmuje najwyższe partie Beskidu Żywieckiego o stromych zboczach oddzielonych wąskimi obniżeniami dolinowymi. Teren wznosi się od około 450 m n.p.m.w dolinie potoku Sopotnia do około 1350 m n.p.m. pod szczytem Romanki. Pasmo Pilska, którego część obejmuje swym zasięgiem Nadleśnictwo odcina się wyraźnie na tle całego obszaru ze względu na swoją wysokość.
Do najwyższych wzniesień z obszaru Beskidu Żywieckiego, leżących w zasięgu Nadleśnictwa należą: Góra Pięć Kopców (1534 m n.p.m.), Romanka (1366 m n.p.m.), Trzy Kopce (1216 m n.p.m.), Palenica (1343 m n.p.m.), Munczolik (1356 m n.p.m.), Majcherkowa (1255 m n.p.m.), Kotarnica (1156 m n.p.m.), Buczynka (1205 m n.p.m.), Mędralowa (1169 m n.p.m.), Jałowiec (1111 mn.p.m.), Bąków (766 m n.p.m.), Kiczora (761 m n.p.m.) oraz Grojec (612 m n.p.m.)
Północna część zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa obejmuje tereny górskie o łagodniejszych stokach poprzecinane licznymi dolinami potoków. Wyjątek stanowi teren Leśnictwa Czernichów, w którym spotyka się szereg stromych stoków. Teren w tej cześć zasięgu Nadleśnictwa wznosi się od 360 m n.p.m. w dolinie Soły do 933 m n.p.m. na szczycie Czupla, obejmuje części dwóch pasm górskich: Beskidu Małego, Beskidu Makowskiego. Obszar Beskidu Małego ma charakter zwartej górskiej wyspy, rozdzielonej przełomową doliną Soły na dwie nierówne części: od wschodu - większą grupę Łamanej Skały (929 m n.p.m.), od zachodu pasmo Magurki Wilkowickiej z najwyższym szczytem Beskidu Małego - Czuplem (933 m n.p.m.).
Warunki klimatyczne
Na obszarze Nadleśnictwa Jeleśnia można mówić o typie klimatu ukształtowanego na obszarach górskich, który jest wynikiem współoddziaływania czynnika wysokości m n.p.m i czynnika orograficznego. Uwarunkowania wynikające z klimatu doprowadziły do wyróżnienia stref pięter klimatycznych.
roślinne piętro pogórza do 680 m n.p.m, umiarkowanie ciepłe, średnia roczna temperatura wynosi od +6ºC do +8 C; najniżej położone wydzielenie w nadleśnictwie - 319 m n.p.m.;
roślinne piętro regla dolnego od 680 m n.p.m. do 1080 m n.p.m., piętro umiarkowanie chłodne, średnia roczna temperatura od +4ºC do +6ºC;
✓ roślinne piętro regla górnego od 1080 m n.p.m. do 1400 m n.p.m., piętro chłodne, średnia roczna temperatura od +2ºC do +4ºC; najwyżej położony pododdział w nadleśnictwie - 1336 m n.p.m.