Wydawca treści
Grzyby
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?
Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy znaleziony grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.
Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.
W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.
Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?
Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu: na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.
Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.
Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?
To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.
Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.
Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?
Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.
Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.
Najnowsze aktualności
Polecane artykuły
Informacje ogólne
Informacje ogólne
Fot. T.Dębiec
Fot. T. Dębiec
Fot. T. Dębiec
Informacje ogólne
Nadleśnictwo Jeleśnia jest nadleśnictwem jedno obrębowym, podlega Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.
Obszar Nadleśnictwa Jeleśnia graniczy z 5 jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych, należącymi do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach:
➢ od północy - Nadleśnictwo Andrychów;
➢ od wschodu - Nadleśnictwo Sucha;
➢ od południowego-zachodu Nadleśnictwo Ujsoły;
➢ od zachodu - Nadleśnictwo Węgierska Górka;
➢ od północnego-zachodu - Nadleśnictwo Bielsko.
Nadleśnictwo Jeleśnia położone jest na terenie 2 województw: śląskiego (98,88%) i małopolskiego (1,12%). W województwie śląskim grunty nadleśnictwa zlokalizowane są w 2 powiatach: żywieckim i bielskim, na terenie 11 gmin. Na terenie województwa małopolskiego położone są w zasięgu 1 powiatu i 1 gminy.
Zasięg terytorialny Nadleśnictwa wynosi 473,39 km2, obejmując w części lub w całości grunty należące do 12 gmin, wśród których występują:
➢ gminy wiejskie: Wilkowice, Czernichów, Gilowice, Jeleśnia, Koszarawa, Łękawica, Łody-
gowice, Radziechowy-Wieprz, Ślemień, Świnna, Stryszawa.
➢ gminy miejsko-wiejskie: Żywiec
Powierzchnia ogólna gruntów Nadleśnictwa 11 702,54 ha (bez gruntów we współwłasności). Powierzchnia z gruntami we współwłasności (80,04 ha) wynosi 11 782,58 ha.
Podział na leśnictwa
Nadleśnictwo Jeleśnia zgodnie ze stanem na 01.01.2025 roku podzielone zostało na 14 leśnictw wchodzących w skład jednego Obrębu Leśnego Jeleśnia. Średnia powierzchnia leśnictwa wynosi - 835,90 ha. Najmniejszym powierzchniowo jest Leśnictwo Sopotnia Potok – 547,27 ha. Największą powierzchnię ma Leśnictwo Kocierz Rychwałdzki – 1 264,33 ha.
Lasy nadzorowane
Nadleśnictwo Jeleśnia sprawuje nadzór nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa w imieniu Starostwa Powiatowego w Żywcu, w ramach trzech obwodów nadzorczych: Żywiec, Jeleśnia i Gilowice, obejmujących łącznie 11 066 ha. Nadzór nad lasami niepaństwowymi reguluje porozumienie zawarte pomiędzy Starostą Żywieckim a Nadleśniczym Nadleśnictwa Jeleśnia. Lasy niepaństwowe podzielone są na obwody nadzorcze: Żywiec 3 705 ha, Jeleśnia 3847 ha, Gilowice 3 514 ha nad którymi nadzór sprawują leśniczowie w zasięgu swoich leśnictw.
Lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa, położone w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Jeleśnia, a znajdujące się na terenie powiatów suskiego i bielskiego, nadzorowane są przez sąsiednie nadleśnictwa.
Typy siedliskowe lasu
W Nadleśnictwie Jeleśnia stwierdzono występowanie 12 typów siedliskowych lasu, w tym 9 górskich i 3 wyżynne. W ujęciu procentowym, największą powierzchnię w nadleśnictwie zajmują: LGśw - 43,97%, LMGśw - 43,77%. Wyraźny jest również udział BMGśw - 7,40%. Małą powierzchnię zajmują: BWG - 2,14%, LGw - 1,56%. Udział pozostałych 7 siedlisk nie przekracza 1% powierzchni leśnej zalesionej i niezalesionej.
Obszar Nadleśnictwa Jeleśnia ma charakter typowo górski. Południowa część zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa obejmuje najwyższe partie Beskidu Żywieckiego o stromych zboczach oddzielonych wąskimi obniżeniami dolinowymi. Teren wznosi się od około 450 m n.p.m.w dolinie potoku Sopotnia do około 1350 m n.p.m. pod szczytem Romanki. Pasmo Pilska, którego część obejmuje swym zasięgiem Nadleśnictwo odcina się wyraźnie na tle całego obszaru ze względu na swoją wysokość.
Do najwyższych wzniesień z obszaru Beskidu Żywieckiego, leżących w zasięgu Nadleśnictwa należą: Góra Pięć Kopców (1534 m n.p.m.), Romanka (1366 m n.p.m.), Trzy Kopce (1216 m n.p.m.), Palenica (1343 m n.p.m.), Munczolik (1356 m n.p.m.), Majcherkowa (1255 m n.p.m.), Kotarnica (1156 m n.p.m.), Buczynka (1205 m n.p.m.), Mędralowa (1169 m n.p.m.), Jałowiec (1111 mn.p.m.), Bąków (766 m n.p.m.), Kiczora (761 m n.p.m.) oraz Grojec (612 m n.p.m.)
Północna część zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa obejmuje tereny górskie o łagodniejszych stokach poprzecinane licznymi dolinami potoków. Wyjątek stanowi teren Leśnictwa Czernichów, w którym spotyka się szereg stromych stoków. Teren w tej cześć zasięgu Nadleśnictwa wznosi się od 360 m n.p.m. w dolinie Soły do 933 m n.p.m. na szczycie Czupla, obejmuje części dwóch pasm górskich: Beskidu Małego, Beskidu Makowskiego. Obszar Beskidu Małego ma charakter zwartej górskiej wyspy, rozdzielonej przełomową doliną Soły na dwie nierówne części: od wschodu - większą grupę Łamanej Skały (929 m n.p.m.), od zachodu pasmo Magurki Wilkowickiej z najwyższym szczytem Beskidu Małego - Czuplem (933 m n.p.m.).
Warunki klimatyczne
Na obszarze Nadleśnictwa Jeleśnia można mówić o typie klimatu ukształtowanego na obszarach górskich, który jest wynikiem współoddziaływania czynnika wysokości m n.p.m i czynnika orograficznego. Uwarunkowania wynikające z klimatu doprowadziły do wyróżnienia stref pięter klimatycznych.
-
✓ roślinne piętro pogórza do 680 m n.p.m, umiarkowanie ciepłe, średnia roczna temperatura wynosi od +6ºC do +8 C; najniżej położone wydzielenie w nadleśnictwie - 319 m n.p.m.;
-
✓ roślinne piętro regla dolnego od 680 m n.p.m. do 1080 m n.p.m., piętro umiarkowanie chłodne, średnia roczna temperatura od +4ºC do +6ºC;
✓ roślinne piętro regla górnego od 1080 m n.p.m. do 1400 m n.p.m., piętro chłodne, średnia roczna temperatura od +2ºC do +4ºC; najwyżej położony pododdział w nadleśnictwie - 1336 m n.p.
Najciekawsze fragmenty lasów nadleśnictwa zostały dotąd objęte ochroną rezerwatową, łącznie w 7 rezerwatach przyrody.